که سکه سور ( رنگین کمان ) keskesor

زیباترین نماد کنار هم بودن و با هم زیستن

شاعران و نویسندگان کرد

شاعران و نویسندگان کُرد

 

از قرن 3 تا 19 میلادی

 

1.  مانی(276-216)

آثار: ارژنگ که از قدیمیترین آثار به زبان کردی است.

      شاهپوکان

1.    نوشیروان نوشیروان(قرن چهارم)؛ که به شیطان بغداد معروف بوده است.

2.    باسام کردی(قرن نهم)؛ اشعار وی به زبان کردی، لهجه گورانی می باشد.

3.    بهلول ماهی(قرن دهم)؛ وی اهل همدان بوده است.

4.    پیر شاریار: مردم او را بسیار دوست داشتندو اشعارش سینه به سینه تا به امروز نقل شده است.

5.    گیلانی (قرن دهم)؛ او از شاگردان پیر شاریار و به پیر شاریار دوم نیز مشهور بوده است.

6.    بابا قیصر هورامی(قرن دهم)

7.    بابا سرنج کلاتی( " ")

8.    بابا گرچک هورامی ( " ")

9.    دایه ته وریزی هورامی( " ")؛ اولین زن کرد شاعر.

10.            فاطمه خانم

11.            جلاله خانم  هر سه نفر در زمان حکومت دیلمیان و در قرن دهم، می‌زیسته‌اند

12.            شاخه‌وه‌شین

13.            خاتون مه‌یزرد

14.            دایه خزان

15.            بابا بزرگ

16.            قاضی نبی

17.            احمد جاف

18.            کاله ریدا؛ 6 نفر فوق در قرن یازدهم و در زمان حکمرانی عیاران می‌زیسته‌اند و این سلسله به فرهنگ و ادب کردی اهمیت زیادی می‌دادند

19.            علی ترموکی، قرن یازدهم؛ اولین کردی است که دستور زبان کردی را به لهجه کرمانحی نوشته است. هم اکنون این گرامر در دانشگاه روسیه موجود می باشد.

20.             ابن وحشیه، قرن یازدهم. مهمترین کتاب او «درخشا ئاوی» نام دارد.

21.            علی حریری: که قبلاً درباره وی مطلب نوشته شده است.

22.            شیخ عدی : وی اهل حکاری، از بانیان مکتب ایزدی و شخصیت اول ایزدیان می‌باشد. 2 اثر ادبی دارد به نامهای جلوه و مصحف رش(سیاه). فلسفه او به زرتشتی نزدیک است. مصحف رش او برای ایزدیان کتاب مقدس می‌باشد.

23.            محمود ابن آدم؛ قرن یازدهم. اشعاری به فارسی و کردی دارد.

24.            مولانا خالد؛ قرن سیزدهم. اهل سلیمانیه بوده و در شام وفات کرده است. قصیده هایی به زبانهای کردی و فارسی دارد.

25.            شیخ عیسی برزنجی؛ وی اهل سنندج بوده و در قرن چهاردهم می زیسته است.

26.            پریشان دینوری؛ قرن چهاردهم. به زبان کردی، لهجه‌های هورامی، گورانی و لکی شعر سروده است.

27.            ملای جزیری؛ قرن دوازده یا پانزدهم.

28.            فقیه طیران؛ قرن دوازدهم.

29.            ملای پریشان؛ قرن چهاردهم. به لهجه هورامی شعر سروده است.

30.            ملای باته‌ای؛ قرن پانزدهم.

31.            نرگس خانم.

32.            سمان خانم.                این چهار نفر در زمان اردلانی‌ها می‌زیسته‌اند.

33.            ولدخان گوران.              اردلانی‌ها به زبان و ادبیات کردی بهای ویژه‌ای می‌دادند.

34.            ملا ابوبکر مصنف.

35.            شیخ رمضان؛ قرن شانزدهم. اهل جزیر بوتان بوده است.

36.            شرف‌خان بدلیسی؛ قرن شانزدهم. اولین مورخ کرد و اهل بدلیس بوده و کتاب مشهور وی به نام شرفنامه به زبان کردی در خصوص تاریخ کردستان است.

37.            سلیم سلیمان؛ قرن شانزدهم. شاعر و خواننده بوده و داستان یوسف و زلیخا را به زبان کردی نگاسته است.

38.            رضاخان؛ قرن هفدهم.

39.            علی ترموخی؛ " ". دستور زبان کردی- عربی را نگاشته است.

40.            محمد کاندولایی؛ " ". به لهجه های گورانی، هورامی و لکی آثار او در دست است.

41.            ابن الحج؛ قرن هفدهم. صاحب اثر «مهدی نامه»

42.            احمد خانی؛ " " . قبلاً معرفی شده است.

43.            مصطفی بصرانی؛ "". به لهجه هورامی شعر سروده است.

44.            شرف خان؛ "  " . قبلاً معرفی شده است.

45.            اسماعیل بایزیدی؛ قرن هفدهم. قبلاً معرفی شده است.

46.            سیاهپوش؛ قبلاً معرفی شده است.

47.            آقا بیداری(آقایوک).

48.            محمدقلی کوندالایی؛ آخر قرن هفدهم. به لهجه هورامی اشعاری دارد.

49.            مکی؛ نام او در اشعار سیاهپوش آمده است.

50.            شیخ بابشیر.

51.            معروف نودهی.

52.            ملا یحیا میسوری؛ وی فرهنگ کردی-عربی دارد.

53.            ملا خلیل سرتی.

54.            ملا یونس ارقتینی. او به علی ترموخی اجازه نامه ماموستایی داده است.

55.            ملای ارواسی. کتابی در خصوص بیماری ها و نحوه درمان آنها نگاشته است.

56.            شیخ عبدالقادر گیلانی؛ گویا اهل مردین بوده است.

57.            گانجی؛ اهل بدلیس.

58.            محمد زنگان گامناکی کرکوکی؛ قرن هجدهم. آثار او با لهجه گورانی-هورامی و لکی است.

59.            هانا قبادی؛ آثار او با لهجه گورانی-هورامی و لکی است.

60.            سرهنگ الماس. قرن هجدهم. اشعار و آثاری به لهجه های گورانی، هورامی و لکی دارد.

61.            میرزا شاقی دینوری؛ قرن هجدهم. آثار او با لهجه گورانی-هورامی و لکی است.

62.            ملای ژابا؛ " " . کتاب ایشان توسط یک کردشناس روسی به چاپ رسیده است.

63.            خانای قبادی؛ " ". آثار او به لهج هورامی است.

64.            ولی دیوانه؛ " ".  "    "     "       "       ".

65.            مرادخان. "  ". قبلاً معرفی شده است.

66.            خارس بدلیسی. " ".  "    "    " .

67.            ودایی؛ قرن 18 و 19.به کردی و فارسی شعر سروده است.

68.            میرزا شافی کلیایی. قرن 18.

69.            احمدبگ کوماسی. "  ". اشعار و آثاری به لهجه های گورانی، هورامی و لکی دارد.

70.            صیاد هورامی؛ "   "  .

71.            ماجین.  "    " .

72.            بکربگ ارخی. " ".

73.            منصور گرگاشی.

74.            مینا.

75.            احمدبیگ زنگنه. در زمان امارت بابان می زیسته است.

76.            ملا محمود قوتاب. قرن 18.

77.            ضیاءالدین مولانا خالد شهرزوری. قرن 18. صاحب اثر «عقیده نامه» کردی.

78.            ملا خالد سیرتی. قرن 19. اثارش با لهجه کرمانجی است.

79.            مستوره ماه شرف خاتون قادری زند. قرن 19. اشعاری با لهجه های گورانی و هورامی دارد.

80.            پرتو بگ حکاری؛ قرن 19.

81.            شیخ نورالدین برفکانی؛ " ". صاحب کتاب داستانی سلطان ابوبکر شبلی.

82.            عبدالرحمن آختپی. قرن 19. صاحب کتاب روضه النعیم.

83.            عبدالرحمن پاشا؛ "  " .

84.            نالی؛   "    " . قبلاً معرفی شده است.

85.            سالم. "  "  .

86.            مصطفی بیگ صاحبقران؛ قرن 19.

87.            مصطفی کردی؛ قرن 19. اولین کسی که با لهجه سورانی آثاری از او باقی مانده است.

88.            سیدا هورامی؛ "  "  .

89.            احمد کور؛ "   "  . اشعاری با لهجه سورانی دارد.

90.            عبدالرحمن سالم .  "  " .  "   "   "   ".

91.            ملای ارواسی؛  "  "  . کتاب پزشکی او مشهور است.

92.            ملای جباری؛ "  "  .

93.            عبدالرحیم مولوی( مولوی کرد). " ".

94.            وسمان اسماعیل؛ " " .

95.            حاج قادر کویی.(1897-1817) قبلاً معرفی شده است.

96.            شیخ رضا طالبانی؛ قرن 19.

97.            پیرمرد؛ (1906-1837)

98.            ملا معروف کوکه یی؛ قرن 19 و 20. اشعار او به لهجه سورانی است.

100.   ملا صالح حریق؛ قرن 19 و 20. اشعار او به لهجه سورانی است.

101.   عبدالله ادب؛ قرن 19 و 20. اشعار او به لهجه سورانی است.

102.   عبدالرحیم وفایی؛ گ  "  . دیوان اشعارش به لهجه سورانی است.

103.   طاهر بگ جاف. قرن 19 و 20. اشعار او به لهجه سورانی است.

104.   نور علی کندولایی. قرن 19. اشعار او به لهجه هورامی است.

105.   محمد ولی کرمانشاهی؛ "  ".   "    "    "      ".

106.   محمدعلی سایعول؛  "  " .      "    "     "    ".

107.   ملا احمد خاسی.   "  "  . مولود نامه ایشان به لهجه زازاکی مشهور است.

108.   عثمان افندی؛ قرن 19. به لهجه زازاکی شعر سروده.

109.   سیقاژی؛ قرن 19.

110.   ملا محمود بایزیدی؛ قرن 19.کتاب عادات کوران را به لهجه کرمانجی نگاشته و شرفنامه را به کردی ترجمه کرده است.