که سکه سور ( رنگین کمان ) keskesor

زیباترین نماد کنار هم بودن و با هم زیستن

تشتانوک tiştanok
نویسنده : سروش - ساعت ۸:٢٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱۱/٢٥
 

 تشتانوک‌ها نوعی بازی هوش به شمار می‌روند که از زبان ادبی و شعر، به ویژه اشعار فولکلور بهره می‌گیرند . تشتانوک‌ سرایان این نوع زبان محاوره ای را، شعر یا بخشی از شعر نمی‌دانند ؛ امّا معتقدند از تم شعر بی‌بهره نیست. زبان تشتانوک از زبان شعر که زبانی ادبی است، آسان‌تر است و نویسندگان آن برای دستیابی به اهداف مورد نظر، آن را در قالب شعر پی‌ریزی کرده و تشتانوک‌های زیبا و ریتمیک خلق می‌کنند. می‌توان نتیجه گرفت که تشتانوک‌ها بخشی از ادبیات محاوره ای، همه‌فهم، ساده و روان هستند که حتی کودکان نیز آن را می‌فهمند. در زبان کردی، تشتانوک‌ با جمله‌ی ئه‌وه چیه (این چیست ) شروع یا خاتمه می‌یابند.     

چند نمونه از تشتانوک‌ها:                                          

 

تشتانوک ، مشتانوک لبن که ورێ خشتانوک      ئه و چیه ؟-1

ره شه،ره شه مینا قیر- سپی،سپی مینا شیر-دچه،دچه مینا میرئه وچیه ؟-2


ئه زدچم ،ئه وژی د چه      
ئه ز  رادوه ستم ، ئه و ژی  رادوه سته.

ئه و چیه ؟ (3)
خانی یه  کی گلوه ر ئوسپی
بێ په نجه ره ، روژن ئوده ری
تیده  رونیشتی یه بووکه که زه ری
ئه و  چیه ؟ (4)
تشته کی  من  هه یه
بنی ئاخه
ناوی شاخه
سه ری زیره
ئه و چیه ؟ (5)

کالویه ک تێ ده شتێ
بارێ ستریان ل پشتێ

ئه و چیه ؟(6)
تشته کی من هه یه
هه ر تم  ل ماله
گه ه شرینه ، گه ه تاله
ئه و چیه ؟ (7)
  گا ئوری          
 پشکول فری
ئه و چیه؟    (8)
 چیایێ  بێ که ور
ده ریایا بێ ئاو
دارستانا بێ دار
باژارێ بێ مرو ڤ 

 

ئه و چیه ؟(9)
ژ شه کر شیرین تره
ژ هه سن گرانتره
ئه و چیه ؟ (10)

 

1. شه یتانوک  2. قژک  3. سی یا مروو  4. هیک  5. گه نم  6. ژوزی  7. زمان  8.توفه  نک  9.نه خشه  10.خه و

 

Tiştek xweşik heye
Xwedê ew daye,
Zana û roniye
Heft derî lê ye
Kî nezane bê mêjî ye!“ serî
********************
„Ji goşt û hestî ye
Pênc şax û bi destî ye
Sed û yek huner lê ye
Li heywana pê ye
De bêjin ev çi ye?“ tilî û dest
********************
Cêwîne li kêlek in

Ne goşt in, lê nermik in
Dengan kom dikin
Ev çi ye, de fem bikin!“ (guh)

********************
„Ne dest e, lê wek hev e
Ne şe ye, wek melêv e
Pehn dibe bi erdê ve
Mirov dipîve gav e!“ (Ling) 

********************
Wek stêrkan diçirûske
Deriyê wê wek brûsk e
Rondik davê wek nîsk e
Li ser dileqe brû û bisk e
Kî ker nebe, wê naske!“ (çav)
********************
„Ximav û xar
Lastîk û dar
Tilî lê hewar
Li kaxizê bar
Tîpên yar û har
Digirin rêz û tar! (Qelem)

********************
 „Pir pelên sîs
navê wê lênivs
Ji bo pênivs
Dikeve kîs!“ (defter)

********************
„Wekî pirpel e
Nivîs lê bel e
Bi bend û bal e
Ji te re heval e!“ (Pirtûk)

********************
„Lastikek nerm e
Radike çivê qelem e!“ (jêbir) 
********************
„Ne bi hest û gêjî
Bi pîvan û mêjî
Qelema radihêjî
Ji bo rast be dirêjî!“ (rastkêş)

********************
„Wek şivanê berxika
Dinêre li zaroka
Fêrdike hêdîka
Zanîn û tiştika!“ (mamoste)

********************
„Awayê max û holê
Zaran re wek malê
Kursî û mase li balê
Cîhê fêrbûna salê!“ (pol)

******************** 
„Li maxa bi dîwarî
Çar çivê bi kêrî
Wekî derî
Roj jê dibarî
Têkdiçe tarî!“ (pencere)

 

********************
„Li dibîstan e
Hîn cîwan e
Li bendan e
Divê bizane
Dew û dozan e!“ (Xwendekar)

********************
„Li dîwar e
Ne kewar e
Qor bi qor e
Wekî per e
Tişt li ser e
Kî nezane ew ker e!“ (tereg