ماموستا علاءالدین سجادی شاعر و ادیب برجسته

علاالدین فرزند نجم الدین فرزند حسام الدین و از خاندان سجادی، در سال 1907 در محله قطارچیان شهر سنندج دیده به جهان گشود. وی در دوران کودکی و نوجوانی خود علیرغم مشقت فراوان در شهرهای رواندز و بالک مشغول به تحصیل بوده است و در سال 1923 برای تکمیل تحصیلات آیینی خود به شهر سلیمانیه رفته و در مسجد حاج ملا رسول دیلیژه به عنوان فقیه سکنی گزیده است. در سال 1938 علوم اسلامی را به پایان رسانده است و در زبان عربی نیز به درجه استادی رسیده است. پس از آن به عنوان امام جماعت مسجد نعیمه خاتون به شهر بغداد سفر کرده است.

در طول جنگ جهانی دوم به کار روزنامه نگاری پرداخته و در همین زمینه مدیریت نشریات گلاویژ و نزار را به عهده داشته است. در سال 1959 در کالج زبان کردی دانشگاه بغداد به عنوان استاد پذیرفته شده و تا سال 1974 در همین منصب مانده است. در سال 1970 به عنوان وزیر اوقاف انتخاب می شود و تا سال 1977 که بازنشسته شده است به همین کار اشتغال داشته است.

پس از بازنشستگی همه توان خود را در زمینه ادبیات کردی به کار می گیرد اما کشته شدن پسر بزرگش در جریان جنگ ایران و عراق بر او تاثیری عمیق می گذارد.

 

سجادی به عنوان یک روزنامه نگار

 

همزمان با سکنی گزیدن سجادی در بغداد، ابراهیم احمد مشغول راه اندازی مجله گلاویژ بوده است؛ اما به دلیل مشغله فراوان مدیریت این نشریه را به عهده سجادی می گذارد.

کار مدیریت نشریه گلاویژ تجربه ای نو و نقطه تحولی در زندگی سجادی است. به دلیل کار در نشریه گلاویژ منابع زیادی از ادبیات کردی را جمع آوری می کند و در زمینه ادبیات و فولکلور کردی به استادی بی بدیل تبدیل می شود.

محل کار سجادی اتاقش در مسجد بوده است، بیشتر وقت خود را در اتاقش به سر می برده و با قلم و کاغذ سر و کار داشته است. این روند سبب می شود که به کار روزنامه نگاری اهمیت بیشتری بدهد و در سال 1948 نشریه ای به نام نزار را دایر کند، البته محتوای نشریه نزار بیشتر سیاسی و اجتماعی بوده است.

 

سجادی اعجوبه ادبیات کردی

 

سجادی یکی از نویسندگان پرکار کرد بوده است، برخی از آثار سجادی در زمینه ادبیات کردی عبارتند از:

1- تاریخ ادبیات کرد: این کتاب مهمترین اثر سجادی در زمینه ادبیات کردی به شمار می رود. این کتاب بار اول در سال 1952 و بار دوم نیز در سال 1970 چاپ شده است. در این کتاب سجادی اطلاعات فراوانی را در زمینه ادبیات کردی از دوران آغازین آن تا صده بیستم گردآوری کرده است. در آن دوران این کتاب اتفاق بسیار بزرگی در زمینه تاریخ ادبیات به شمار می رفته است.

2- دستور و فرهنگ زبان کردی که در شهر بغداد و در سال 1967 به چاپ رسیده است.

3- ادبیات کردی و پژوهشی بر آن که در شهر بغداد و در سال 1968 به چاپ رسیده است.

4- نرخ شناسی، که این کتاب هم در شهر بغداد و در سال 1970 به چاپ رسیده است.

5- "دوو چامه¬که ی نالی و سالم"، در شهر بغداد و در سال 1973 به چاپ رسیده است.

6- متون ادبی کردی، در شهر بغداد و در سال 1978 به چاپ رسیده است.

7- "خۆشخوانی"، در شهر بغداد و در سال 1978 به چاپ رسیده است.

8- سجادی دستی در نوشتن داستان کوتاه داشته است و در رشد و پیشرفت داستان نویسی کردی نیز بی تاثیر نبوده است. نویسنده به نسل اول این سبک تعلق دارد که در بین دو جنگ جهانی اول و دوم ظهور پیدا کرده است. داستان هایش را در صفحات نشریه گلاویژ (1939-1949) به چاپ رسانده است. پس از این داستان ها را با عنوان "همیشه بهار"، در بغداد و در سال 1960 به چاپ رسانده است. محتوای داستان های سجادی، زندگی در جامعه کرد به کلی و زندگی روستایی به طور خاص بوده است. برخی از داستان های کوتاه او عبارتند از: "شاییه‌که‌ی ڕه‌شه‌ی خه‌جه‌لاو"، "بۆ نه‌چووین بۆ کوێستان"، "جه‌وهه‌ر ئاغا"، "ڕێویه‌که‌ی قه‌مچۆغه‌" و ...

9- سیری در کردستان، که در سال 1956 به چاپ رسیده است. نقطه حائز اهمیت این اثر نثر زیبای آن است.

10- و بالاخره یکی از مهمترین آثار سجادی، "رشته ی مرواری" است که در سال 1957 نگارش آن را آغاز کرده و این کار تا سال 1983 به طول انجامیده است. این کتاب در 8 جلد به چاپ رسیده است.

همچنین علاالدین سجادی در زمینه علوم اجتماعی نیز آثاری دارد که عبارتند از:

- جنبش های کرد، تاریخ جنبش کرد، بغداد، 1959

- کورده واری، که در زمینه مردم شناسی است و در سال 1974 در بغداد به چاپ رسیده است.

علاالدین سجادی در سال 1984 فوت می کند و در گورستان شیخ عبدالقادر گیلانی به خاک سپرده می شود

گردآوری و ترجمه: مرتضی مرادی

/ 0 نظر / 24 بازدید